قرارداد ساخت کشتی: شرایط، ریسک‌ها و ضمانت‌های بانکی در صنعت حمل‌ونقل دریایی

۱. اهمیت قرارداد ساخت کشتی

 • سرمایه‌گذاری عظیم: هزینه ساخت کشتی‌های نفتکش، کانتینربر یا LNG Carrier گاه به صدها میلیون دلار می‌رسد.

 • نقش استراتژیک: کشتی‌ها ابزار اصلی تجارت جهانی و به‌ویژه حمل‌ونقل انرژی هستند.

 • ریسک‌های بالا: تأخیر در تحویل، نقص فنی یا افزایش هزینه‌ها می‌تواند خسارات سنگینی به خریدار وارد کند.

۲. طرفین قرارداد

 1. خریدار (Shipowner): شرکت کشتیرانی، دولت یا سرمایه‌گذار خصوصی.

 2. سازنده (Shipbuilder): کارخانه یا یارد کشتی‌سازی.

 3. گاهی بانک‌ها و مؤسسات مالی نیز به‌عنوان حامیان مالی در قرارداد ذکر می‌شوند.

۳. موضوع قرارداد

 • طراحی و ساخت کشتی با مشخصات فنی مورد توافق.

 • تحویل کشتی در تاریخ و مکان مشخص.

 • ارائه تجهیزات، گواهینامه‌های ایمنی و دریانوردی مطابق با استانداردهای بین‌المللی.

۴. شرایط اصلی قرارداد ساخت کشتی

الف) مشخصات فنی (Specifications)

 • ابعاد، ظرفیت حمل، سرعت، نوع موتور، تجهیزات ایمنی و استانداردهای زیست‌محیطی.

 • رعایت کنوانسیون‌های بین‌المللی مانند SOLAS (ایمنی جان در دریا) و MARPOL (جلوگیری از آلودگی دریایی).

ب) قیمت و شرایط پرداخت

 • پرداخت معمولاً به‌صورت اقساطی انجام می‌شود:

 • پیش‌پرداخت (۱۰–۲۰٪).

 • اقساط مرحله‌ای با پیشرفت کار.

 • تسویه در زمان تحویل.

ج) زمان‌بندی و تحویل (Delivery)

 • تعیین تاریخ دقیق تحویل کشتی.

 • امکان تمدید زمان در صورت وقوع قوّه قاهره (Force Majeure).

 • جریمه‌های تأخیر (Liquidated Damages) در صورت تحویل دیرتر از موعد.

د) بازرسی و آزمون‌ها (Inspection & Tests)

 • خریدار یا نماینده‌اش حق دارد مراحل ساخت را نظارت کند.

 • پیش از تحویل، آزمایش دریانوردی (Sea Trial) انجام می‌شود.

هـ) تضمین‌ها و ضمانت‌ها (Warranties)

 • سازنده متعهد می‌شود کشتی برای مدت مشخصی (معمولاً ۱۲ تا ۲۴ ماه) بدون عیب اساسی کار کند.

 • در صورت وجود عیب پنهان، سازنده موظف به رفع آن یا پرداخت خسارت است.

و) انتقال مالکیت و ریسک

 • مالکیت و ریسک معمولاً در زمان تحویل کشتی منتقل می‌شود، مگر خلاف آن شرط شود.

ز) حل‌وفصل اختلافات

 • به دلیل ماهیت بین‌المللی، اغلب قراردادها دارای شرط داوری بین‌المللی (ICC، LCIA یا LMAA) هستند.

۵. ضمانت‌ها و تضمین‌های مالی

 • Refund Guarantee: ضمانت‌نامه‌ای از بانک به نفع خریدار که در صورت عدم تکمیل پروژه، مبلغ پرداخت‌شده بازگردانده شود.

 • Performance Bond: تضمین حسن انجام کار از سوی سازنده.

 • Insurance: بیمه ساخت و تست کشتی در طول پروژه.

۶. مسائل حقوقی رایج در قرارداد ساخت کشتی

 • تأخیر در تحویل به دلیل مشکلات فنی یا کمبود مواد اولیه.

 • نقص فنی در طراحی یا تجهیزات.

 • افزایش هزینه‌های ساخت در اثر نوسان قیمت فولاد و موتور.

 • فسخ قرارداد در صورت نقض اساسی (مانند عدم پرداخت اقساط یا عدم پیشرفت کار).

 • مسئولیت زیست‌محیطی برای رعایت مقررات IMO.

۷. نمونه‌های جهانی

 • کشتی‌سازی‌های کره جنوبی (Hyundai، Samsung، Daewoo): بزرگ‌ترین صادرکنندگان کشتی‌های نفتکش و LNG Carrier.

 • کشتی‌سازی‌های چین (CSSC): در حال رشد سریع در ساخت کشتی‌های تجاری.

 • کشتی‌سازی‌های اروپایی (مانند Meyer Werft آلمان): متخصص در کشتی‌های مسافری و کروز.

جمع‌بندی

قرارداد ساخت کشتی یکی از پیچیده‌ترین قراردادهای صنعتی و تجاری در جهان است. این قراردادها ترکیبی از مسائل حقوقی، فنی و مالی هستند و به دلیل ارزش کلان و ریسک‌های بالا، نیازمند تنظیم دقیق و شفافیت کامل در شرایط می‌باشند.

پیش‌بینی بندهای مربوط به تضمین‌های بانکی، زمان‌بندی دقیق، بازرسی‌ها و مکانیزم حل اختلاف، از عوامل کلیدی موفقیت در این قراردادها محسوب می‌شود.