دعاوی فراساحلی: علل اصلی (تأخیر، نقص فنی) و مرجع داوری بین‌المللی ICC و LCIA

۱. علل اصلی بروز دعاوی فراساحلی

الف) تأخیر در پروژه (Delay Claims)
• شرایط محیطی دریا مانند طوفان، جزر و مد و مشکلات فنی باعث تأخیر در حفاری یا نصب تجهیزات می‌شود.
• اختلاف بر سر جریمه تأخیر (Liquidated Damages) یا مسئولیت سازنده و پیمانکار شایع است.

ب) نقص فنی و تجهیزات (Defects & Equipment Failures)
• عملکرد نامطلوب سکوها، خطوط لوله یا تجهیزات دریایی پس از نصب.
• ادعای خریدار یا کارفرما مبنی بر نقص تعهدات قراردادی یا استانداردهای فنی.

ج) اختلافات مالی (Payment Disputes)
• اعتراض پیمانکار به عدم پرداخت کامل یا خریدار به دلیل عدم تحویل به موقع یا کیفیت پایین.
• ممکن است شامل تأمین مالی پروژه و ضمانت‌نامه‌های بانکی نیز شود.

د) تغییرات در محدوده کار (Change Orders & Scope Disputes)
• تغییر در طراحی، تجهیزات یا زمان‌بندی باعث افزایش هزینه یا تأخیر می‌شود.
• اختلاف بر سر مسئولیت پرداخت و زمان‌بندی جدید شکل می‌گیرد.

هـ) حوادث و ریسک‌های محیطی (Environmental & Safety Claims)
• نشت نفت، آسیب زیست‌محیطی یا حوادث دریایی.
• دعاوی ناشی از نقض قوانین زیست‌محیطی و ایمنی، شامل MARPOL، SOLAS و مقررات ملی.

و) فسخ قرارداد (Termination Disputes)
• در صورت عدم اجرای تعهدات اساسی، خریدار یا پیمانکار ممکن است قرارداد را فسخ کند.
• اختلاف بر سر مشروعیت فسخ و میزان خسارات معمول است.

۲. طرفین درگیر در دعاوی فراساحلی

• کارفرما (Owner / Oil & Gas Company): شرکت ملی یا بین‌المللی نفت و گاز.
• پیمانکار (Contractor / Offshore Service Company): شرکت‌های تخصصی حفاری، نصب و بهره‌برداری دریایی.
• بانک‌ها و بیمه‌گران: تضمین‌های مالی و بیمه‌های پروژه معمولاً در دعاوی دخیل هستند.
• دولت‌ها و نهادهای نظارتی: در صورت نقض مقررات محیط زیستی یا ایمنی.

۳. مراجع حل اختلاف

الف) داوری بین‌المللی
• متداول‌ترین روش به دلیل بین‌المللی بودن پروژه‌ها و قراردادها.
• مراکز رایج:
• ICC (اتاق بازرگانی بین‌المللی)
• LCIA (London Court of International Arbitration)
• LMAA (London Maritime Arbitrators Association)
• مزایا: محرمانگی، سرعت بیشتر، داوران متخصص در صنعت نفت و گاز و مسائل دریایی.

ب) دادگاه‌های ملی
• در صورت نبود شرط داوری یا موضوعات خاص قانونی.
• چالش: اجرای احکام بین‌المللی و تفاوت قوانین ملی.

۴. اهمیت دعاوی فراساحلی

1. مدیریت ریسک پروژه: دعاوی اغلب ناشی از ریسک‌های پیش‌بینی نشده در محیط دریایی هستند و شناخت آنها به کاهش خسارات کمک می‌کند.
2. تضمین حقوق سرمایه‌گذاران و پیمانکاران: قراردادهای فراساحلی و دعوی‌های مرتبط، حقوق طرفین را در پروژه‌های چند میلیارد دلاری حفاظت می‌کنند.
3. حفظ استانداردهای ایمنی و محیط زیست: دعاوی منجر به الزام طرفین به رعایت استانداردهای بین‌المللی MARPOL و SOLAS می‌شود.
4. پیشگیری از توقف پروژه: مکانیزم‌های داوری و حل اختلاف سریع، از وقفه‌های طولانی در پروژه‌های استراتژیک جلوگیری می‌کند.
5. تقویت روابط بین‌المللی و اعتماد سرمایه‌گذاران: قراردادهای شفاف و امکان پیگیری دعاوی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی را تسهیل می‌کند.

۵. نمونه‌های جهانی

• دعاوی دریای شمال (نروژ و بریتانیا): اختلاف بر سر تأخیر در پروژه‌های حفاری و نصب سکوی نفتی.
• خلیج مکزیک: دعاوی ناشی از نشت نفت و خسارات محیط زیستی.
• خاورمیانه: اختلافات بین شرکت‌های بین‌المللی و شرکت‌های ملی نفتی بر سر هزینه‌ها و تغییرات پروژه‌های فراساحلی.

جمع‌بندی

دعاوی فراساحلی یکی از پیچیده‌ترین و استراتژیک‌ترین دعاوی در صنعت نفت و گاز هستند. این دعاوی ناشی از تأخیر، نقص فنی، اختلاف مالی، تغییرات پروژه و حوادث محیطی است و به دلیل ارزش کلان پروژه‌ها و بین‌المللی بودن طرفین، اغلب در مرجع داوری بین‌المللی مطرح می‌شوند.

تنظیم دقیق قراردادها، پیش‌بینی مکانیزم‌های حل اختلاف و ضمانت‌های مالی و بیمه‌ای، نقش کلیدی در کاهش ریسک دعاوی فراساحلی و موفقیت پروژه‌ها ایفا می‌کند.